Taliban yönetiminde güç mücadelesi: Kandahar-Kabil çatlağı
BBC’nin ulaştığı ses kayıtları, Taliban liderliği içinde Kandahar merkezli sert kanat ile Kabil’deki üst düzey isimler arasında derin bir ayrılık yaşandığını ortaya koydu.
Editor
Afganistan’da 2021’de yeniden iktidara gelen Taliban yönetimi içinde büyüyen güç mücadelesi, BBC’nin ulaştığı ses kayıtlarıyla gün yüzüne çıktı.
İngiliz kamu yayın kuruluşu BBC’nin Afgan Servisi tarafından yürütülen ve yaklaşık bir yıl süren kapsamlı araştırma, Taliban’ın en üst kademelerinde Kandahar merkezli liderlik ile Kabil’deki üst düzey isimler arasında derin görüş ayrılıkları yaşandığını ortaya koydu. Araştırma kapsamında 100’den fazla Taliban üyesi, eski yetkili, diplomat ve uzmanla görüşüldü.
BBC’nin ele geçirdiği bir ses kaydında, Taliban’ın dini lideri Hibetullah Ahundzade’nin hükümet içindeki anlaşmazlıkların “İslami Emirlik’in çöküşüne yol açabileceği” uyarısında bulunduğu duyuluyor.
Ahundzade’den “çöküş” uyarısı
Ocak 2025’te Kandahar’daki bir medresede yapılan konuşmada Ahundzade, Taliban yönetimi içindeki ayrışmaya dikkat çekerek, “Bu ayrılıklar devam ederse emirlik çöker ve sona erer” ifadelerini kullandı.
Söz konusu ses kaydı, uzun süredir kulislerde dile getirilen liderlik çatlağını ilk kez somut bir kanıtla gündeme taşıdı. BBC’ye göre bu konuşma, Taliban’ın en kapalı karar alma mekanizmalarından birinde yaşanan endişeyi açık biçimde ortaya koyuyor.
Kandahar ve Kabil ekseni
BBC’nin araştırmasına göre Taliban yönetiminin zirvesinde iki ana güç odağı bulunuyor.
Kandahar Grubu, Taliban’ın dini lideri Ahundzade’ye yakın isimlerden oluşuyor. Bu grup, Afganistan’ı büyük ölçüde dış dünyadan izole eden, dini kuralların toplumun tüm alanlarında katı biçimde uygulandığı bir İslami Emirlik modelini savunuyor.
Kabil Grubu ise İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani, Savunma Bakanı Muhammed Yakub Mücahid ve Başbakan Yardımcısı Abdul Gani Baradar gibi isimleri kapsıyor. Bu kanat, İslamcı çizgiyi korumakla birlikte Afganistan’ın uluslararası toplumla bağlarını tamamen koparmamasını, ekonominin canlandırılmasını ve kız çocuklarının eğitime erişiminin sağlanmasını istiyor.
İnternet krizi gerilimi tırmandırdı
İki grup arasındaki gerilim, Eylül 2025’te kritik bir aşamaya ulaştı. Ahundzade’nin Afganistan genelinde internet ve telefon hizmetlerinin kapatılması yönünde talimat verdiği, bunun üzerine ülkenin üç gün boyunca dış dünyayla bağlantısının kesildiği belirtildi.
BBC’ye konuşan kaynaklara göre Kabil’deki üst düzey Taliban yöneticileri bu karara karşı çıktı ve Başbakan Molla Hasan Ahund’u ikna ederek internetin yeniden açılmasını sağladı. Böylece Taliban tarihinde nadir görülen bir durum yaşandı ve dini liderin açık emri fiilen uygulanmadı.
Bir uzman, bu adımı “Taliban için isyana yakın bir hareket” olarak nitelendirirken, örgütün bugüne kadar sıkı hiyerarşik itaatle ayakta kaldığını hatırlattı.
Kadınlar ve eğitim en büyük çatlak
Birleşmiş Milletler raporları da Taliban içindeki en ciddi anlaşmazlık başlıklarından birinin kız çocuklarının eğitimi ve kadınların çalışma yasağı olduğunu ortaya koyuyor.
Ahundzade’nin yetkileri Kandahar’da toplaması, güvenlik birimlerini doğrudan kendisine bağlaması ve Kabil’deki bakanları karar süreçlerinin dışında bırakması, yönetim içindeki huzursuzluğu daha da artırıyor.
Taliban Sözcüsü Zabihullah Mücahid ise BBC’ye yaptığı açıklamada örgüt içinde bir bölünme olduğu iddialarını reddetti. Mücahid, “Görüş ayrılıkları bir aile içindeki fikir farklılıkları gibidir. Bölünmeye asla izin vermeyiz” dedi.
