Rahmetli Başbuğ'dan dinlemiştim. Sonradan araştırdığımda yazılı kaynağını bulamadım. Sanırım GKB veya Devlet arşivlerinde saklıdır.
Erzurum Kongresi'nde şiddetli tartışmalar yaşanmaktadır. Her kafadan bir ses çıkmaktadır. Ayrılıkçılar-mandacılar-hilafet taraftarları vs vs.
En
sonunda canı sıkılan bir aşiret beyi (Diyap Ağa olabilir. Net hatırlayamadım.) Kürsüye gelir ve selamlamadan sonra bir hikaye anlatır.
Efendim...
Bir deve ile bir eşek dahil oldukları kervandan kaçarlar. Dağların arasında otu-suyu bol, havası temiz bir vadiye gelirler. Kervancıdan gizlenirler.
Aradan aylar geçer. Tremiz hava-bol gıda derken her ikisi de semizler; keyiflenirler.
Günlerden bir gün eşek tutturur: "Deve kardeş benim ağırasım (anırasım) geldi."
Deve yalvar yakar olur. "Yapma; etme... Burada keyfimiz iyi. Rahat rahat yaşıyoruz. Sesini birileri duyacak; yiine kervana bağlayacaklar. Rahatlık mı battı sana!"
Eşek eşşekliğini gösterip inat eder: "Ama benim canım ağırmak istiyo.."
ve anırır.
Oralardan geçen bir kervancı sesi duyar ve her ikisini de alıp götürür; kervana bağlar.
Kervanda her ikisinin de canı çıkmaktadır.
Birgün...
Yine sırtlarında yükle dağlardan tepelerde geçerken eşeğin hali kalmaz yıkılır. Kervancı eşeğin yükünü de deveye yükler. Bir süre sonra eşek yürüyemez hale gelir. Kervancı çaresiz eşeği de devenin sırtına vurur.
Kervan dağda tam bir uçurumun yanından geçerken, deve eşeğe seslenir: "Eşek kardeş benim OYNAĞASIM GELDİ."
Eşek yalvar yakar olur. "Aman deve kardeş, yapma, etme. Uçurumun kenarında oyun mu olur? Düşersek parça parça oluruz."
Deve'nin, deve kini ortaya çıkar: "Ben sana ağırma dediğimde sen inat ettin ağırdın. Hem kervana koşulup yük altında ezilmemize sebep oldun. Yetmedi senin yükünü ve seni de sırtıma vurdular. Ben oynağacam."
Deve oynar. Kısa süre sonra uçurumdan düşerler ve her ikisi de ölür.
...
Bunları anlatan yaşlı aşitret reisi, başka bir şey demeden yerine oturur.
...
Aradan aylar geçer.
.....
Atatürk Ankara'da silahlı mücadeleyi başlatmıştır.
Erzurum'daki o yaşlı aşiret beyine şifreli telgraf çeker: "DEVELERİ OYNATINIZ!"
.......
Bunu niye mi anlattım...
Eşşeklere, develeri oynatmalarının akıbetini hatırlatmak için.
Onlar kendilerini bilirler.
"Bed astane necabet mi verir hiç uniforma
Zerdust palan vursan eşek yine eşşektir."
Ziya Paşa
Kenan Erzurumlu Sayfasından ALINTI