Bilim Dünyasının Eşitleyici Gücü: Mülteci Çocuktan Nobel Kimya Ödülüne
Filistinli mülteci kökenli bilim insanı Omar Yaghi, metal-organik yapılar (MOF) üzerine yaptığı çalışmalarla 2025 Nobel Kimya Ödülü’nü kazandı. MOF’ler, karbon yakalama, su üretimi ve enerji depolama teknolojilerinde devrim yaratıyor.
Editor
"Filistinli bir ailenin mülteci çocuğu olarak Ürdün'de doğdum."
Bu sözler dün Nobel Kimya Ödülü ile onurlandırılan bilim insanı Omar Yagni'ye ait.
"Çok mütevazi şartlarda bir
odada düzinelerce kişiydik.
Yaşadığımız yeri, yetiştirdiğimiz hayvanlarla paylaştık. Bir mülteci ailesinin şartlarında büyüdüm. Babam ilkokulu bitirmişti, annem okuma yazma dahi bilmiyordu.
Benimki oldukça uzun bir yolculuk...
Bilim bunu yapmanıza izin
veriyor. Çünkü bilim dünyadaki en büyük eşitleyici güçtür.
Akıllı insanlar, yetenekli insanlar, her yerde var. İşte bu yüzden onlara frsat sunarak potansiyellerini ortaya çıkarmaya odaklanmak en önemli tutkumuz olmalıdır..."
Omar Yaghi, metal-organik yapılara yönelik geliştirdiği çalışmalardan dolayı; Susumu Kitagawa ve Richard Robson ile 2025 Nobel Kimya Ödülünü
paylaştı.
hashtagMOF isimli bu yapıları böylesine önemli kılan esasen mikroskobik birer sünger gibi davranmaları. Bu süngerler, gazları ve sıvıları tutabiliyor, ayırabiliyor, filtreleyebiliyor.
Yani havadaki zararlı gazları yakalayabiliyor, havadan su çekebiliyor yahut enerjiyi depolayabiliyorlar.
Bu buluşun gezegenimizin sürdürülebilirliğine yönelik önemi çok büyük.
Neden?
Çünkü;
İklim değişikliğiyle mücadelede
MOF’ler, atmosferdeki karbondioksiti yakalayarak geri dönüştürebilir. Bu, küresel ısınmayla savaşta müthiş bir silah demek.
MOF’lerın havadan nem çekerek su oluşturabilmesi, kurak bölgelerde içme suyu elde etmek için kullanılabileceği anlamına geliyor.
Mâlum hidrojen gibi temiz yakıtları güvenli şekilde depolamak bugün hala zor. MOF’ler, hidrojen moleküllerini tutup gerektiğinde serbest bırakabilen yapılar sunarak bu sorunu çözebilir. Bu temiz enerji hususunda bizi yepyeni çözümlere ulaştırabilir.
Omar Yaghi’nin hikayesi aynı zamanda şunu da gösteriyor:
Fırsat eşitliği yaratıldığında, olağanüstü fikirler aslında çok sıradan gibi görünen yaratıcı insanların içinden rahatlıkla çıkabiliyor.
Onun bilimsel kariyerinin dönüm noktası, Amerika’dan aldığı burs ve UCLA’de bir laboratuvarda çalışma imkanıydı.
O laboratuvarda doğan fikirler yani MOF’ler bugün havadan su üreten sistemlere, karbon yakalayan filtrelere, hidrojen depolayan çözümlere dönüşüp, gezegenimizin sürdürülebilirliğine imzasını bırakıyor.
https://www.linkedin.com/posts/nobelprize_breaking-news-the-royal-swedish-academy-of-activity-7381627481344147456--wbH?utm_source=share&utm_medium=member_android&rcm=ACoAACn8PbQBmhM5vv5iMKQyfPkMx5k7k1jBP_0
