Soğuk derzlerde ek donatı eksikliği kolonlarda mafsallaşma riski doğuruyor
Uzmanlar, TBDY 2018’de kolon donatı detaylarının soğuk derz ve basınç donatısı davranışı açısından eksik kaldığını, bunun depremde mafsallaşma riskini artırdığını belirtiyor.
Editor
SOĞUK DERZ UYGULAMALARINDA ELZEM OLAN EK BOYUNA DONATILAR BASINCA ÇALIŞAN DONATILARIN MESNETLERDE AKMASINI DA ENGELLER...
'Neyin eksikse onu paylaşırsın...' diyorlar.
Bizde eksik olan şeyler çok...
Yönetmelikte eksikler ve hatalar var ki, ekstra tebliğ onayda bekliyor; tümden bir revizyon da sırada zaman kolluyor.
Eksiklerimiz çok ve gittikçe de artıyor ki, her depremde bir öncekinden daha çok sayıda can kaybediyoruz...
Rezil oluyoruz milletçe...
Şubat ayında paylaşmış olduğum iki hususu burada tekrar gündeme getiriyor ve bunları basınç donatısının akması konusuna bağlamak istiyorum.
Basınç donatısı veya basınç altında kalan donatı basınçtan dolayı akarsa, iyi sarılmamış olduğunda burkulmak zorunda kalır.
Bunun detaylarını ve 'deformasyon mekaniği/kinetiği' hususunu bir tarafa bırakıyorum şimdilik.
TBDY2018, ilk defa olarak, kolon donatılarının kolonun orta 1/3'lük kısmında eklenmesi gerektiğini yazdı... Çok güzel..!
Ama eksik...
Bunu yaparken, soğuk derz bölgelerindeki ankastrelik şartının nasıl sağlanacağının çözümü ile basınç donatılarının aşırı basınç etkisiyle akma durumunda kolon mesnetlerinde mafsallaşmanın ortaya çıkabileceğini göz ardı etti.
'Güçlü kolon-Daha az güçlü kiriş' yaklaşımı, böyle olmaması gerektiğine işaret ediyor oysa...
'Muhtemelen, donatıların birleşimi kolonun orta kısmına alındı ki, mesnet bölgelerine kesme etkisini alacak ek boyuna donatılar kolaylıkla yerleştirilebilsin...' diye düşünmüş ve sevinmiş olsam da, yönetmeliği hazırlayan hocalarımız ya bu hususu hiç düşünmediler veyahut da düşündükten sonra vazgeçtiler.
Şubat ayındaki paylaşımımda, bu iki husustan birini, ankastrelik şartının yerine getirilmesi ve kesme etkisinin taşınması için ek boyuna donatılara ihtiyaç olduğunu yazmış, hesaplamış ve çizmiştim.
Şimdi de, yeri gelmişken, gerekli olduğunu belirttiğim ek boyuna donatıların ikinci önemli ihtiyacını da ifade etmiş olayım istedim: Yapısal olan kolon donatılarına ek olarak yerleştireceğimiz boyuna donatılar, aynı zamanda, mesnette basınca çalışan çubuk sayısını arttırmak suretiyle donatıların aşırı basınç sebebiyle akmasına da engel olacaktır.
İşte...
Uzun zamandır yazdığımız hususa bir cevap vermiş olalım: Akan basınç donatıları burkulursa, tüm yükü beton taşır. Zira, betonarme kolon kısalmış ve donatılar burkulmak suretiyle tüm yükü betona vermiştir.
'Beton' derken, sarılmış betondan bahsettiğimin üzerinde önemle duruyorum. Zira, 'Beton' değil, 'Sarılmış Beton' taşır... Ben buna, 'Tutsak Beton' diyorum.
İyi sarılmış da olsa beton, donatıdan aktarılan tüm yükü taşımak için boyutlandırılmamış olduğundan, donatının burkulmasıyla birlikte beton da gevrek bir davranış gösterip dayanımını kaybeder.
O halde...
1- Soğuk derzlerde ek boyuna donatılar kullanılmalı,
2- Bu donatılar hem kesme ve hem de basınç etkisi altında tasarlanmalı,
3- Kolon mesnetlerinde mafsallaşmanın önlenmesi için ana yapısal donatılar ve ek boyuna donatılar ayrı ayrı sarılmalı ve söz konusu detaya titizlikle uyulmalıdır...
