Sessiz pandemi antibiyotik direnci: Uzmanlardan kritik uyarı
Antibiyotik direnci “sessiz pandemi” olarak yayılıyor. Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, yanlış kullanımın ağır enfeksiyon ve ölüm riskini artırdığını söyledi.
Editor
TÜRKİYE GÜNLÜĞÜ / İSTANBUL, TÜRKİYE — 28 OCAK 2026
Antibiyotiklerin yanlış ve gereksiz kullanımı, tedaviyi zorlaştıran dirençli bakterilerin hızla yayılmasına yol açarken, uzmanlar bu süreci “sessiz pandemi” olarak tanımlıyor.
Antibiyotik direnci; enfeksiyonların daha uzun sürmesine, hastanede yatış sürelerinin artmasına ve ölüm riskinin yükselmesine neden oluyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, bu tehdidin COVID-19 gibi ani salgınlar kadar görünür olmasa da etkilerinin kalıcı ve küresel olduğunu vurguladı.
Antibiyotik direnci neden “sessiz pandemi” olarak tanımlanıyor?
Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya’ya göre antibiyotik direnci, yavaş ilerleyen ancak dünya genelinde etkisini her geçen gün artıran bir halk sağlığı sorunu. Dirençli bakteriler; seyahat, gıdalar ve çevre yoluyla ülkeler arasında hızla yayılabiliyor. Bu durum, daha maliyetli tedavilere ihtiyaç duyulmasına ve sağlık sistemleri üzerinde ciddi bir yük oluşmasına neden oluyor.
Çetinkaya, “Antibiyotikler ateş düşürücü ya da ağrı kesici değildir. Her enfeksiyonda işe yaramazlar. Gereksiz kullanım bugün fayda sağlamadığı gibi, yarın gelişen direnç nedeniyle çok daha ciddi bir hastalıkta kişinin tedavisiz kalmasına yol açabilir” dedi.
Evde kalan antibiyotikler ciddi risk taşıyor
Her enfeksiyonun etkeninin farklı olduğuna dikkat çeken Çetinkaya, evde kalan antibiyotiklerin tekrar kullanılmasının ya da başkalarına tavsiye edilmesinin hastalığı ağırlaştırabileceğini söyledi. “Bu ilaçlar çoğu zaman son kullanma tarihi geçmiş olur ve beklenen etkiyi göstermez. Yanlış antibiyotik kullanımı enfeksiyonun uzamasına ve daha dirençli hale gelmesine neden olur” diye konuştu.
Bağışıklığı zayıf bireyler daha savunmasız
Sık ve gereksiz antibiyotik kullanımının kişilerin kendi vücudunda dirençli bakterilerin gelişmesine zemin hazırladığını belirten Çetinkaya, bu bakterilerin temas ve çevre yoluyla başkalarına da bulaşabildiğini ifade etti. Özellikle yaşlılar, bebekler, kanser tedavisi görenler ve kronik hastalığı olan bireylerin dirençli enfeksiyonlara karşı daha savunmasız olduğuna dikkat çekti.
Antibiyotik direncine yol açan 6 yaygın hata
Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, antibiyotik direncini artıran başlıca hatalı alışkanlıkları şöyle sıraladı:
-
Gereksiz antibiyotik kullanmak: Soğuk algınlığı ve grip gibi viral enfeksiyonlarda antibiyotik almak.
-
Tedaviyi erken kesmek: İlaçların önerilen süreden önce bırakılması.
-
Yanlış doz veya düzensiz kullanım: Düşük dozların bakterileri öldürmeyip daha dirençli hale getirmesi.
-
Reçetesiz antibiyotik almak: Doktor kontrolü olmadan yapılan kullanımlar.
-
Başkasına yazılan antibiyotiği kullanmak: Her enfeksiyon için aynı ilacın etkili olmaması.
-
Tarım ve hayvancılıkta bilinçsiz kullanım: Gıdalar yoluyla dirençli bakterilerin topluma yayılması.
Uzmanlar, antibiyotik direnciyle mücadelenin ancak hekim önerisine uygun ilaç kullanımı ve toplumsal farkındalıkla mümkün olabileceğini vurguluyor.
