“Ordular, İlk Hedefiniz Akdeniz’dir” – Tarihi Emrin Ardındaki Anlam
Mustafa Kemal Atatürk’ün 1 Eylül 1922’de verdiği “Ordular, İlk Hedefiniz Akdeniz’dir” emrinin tarihi, coğrafi ve politik anlamı 103 yıl sonra yeniden değerlendiriliyor.
Editor
Ankaralılar burada mı?
30 Ağustos 1922 günü Başkomutanlık Meydan Muhaberesi'nin zaferle sonuçlanmasının ardından Halaskâr Gazi Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül sabahı eliyle batıyı göstererek tarihi emrini verecekti.
Ordular !
İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri...
Sevgili Dostlar.
Kıymetli Ankaralılar ne kadar da şanslı..
Öyle ki, Atamızın ebedi istirahat adresi Anıtkabir'e çıkan yollar; ülkenin geleceği için gösterdiği mecburi istikametlerden birinin adını taşıyan sokalarla çevrili.
Ordular Sokak,
İlk Sokak,
Hedef Sokak,
Akdeniz Caddesi,
İleri Sokak.
Dilim döndüğünce, tarihi emrin ardından akla gelen, “Neden ‘Ege Denizi’ değil de ‘Akdeniz’ dedi?” bir anlatayım istedim.
Ege Denizi; Piri Reis’in 1520 yılında tamamladığı Kitab-ı Bahriye adlı eserinde, “Adalar Denizi” olarak anılmaktaydı. Tarihi Osmanlı coğrafya bilgilerine baktığımızda, Anadolu'yu kuşatan denizin, İstanbul Boğazı'na kadar Akdeniz, İstanbul Boğazı'ndan çıkınca da Karadeniz olarak adlandırılmış olduğunu görürüz.
Yalnız Osmanlılar değil Avrupalı coğrafyacılar da, 1500'lü yılların başından beri bu denizi en iyi şekilde karakterize eden adalardan ötürü "Adalar Denizi" demekteydiler.
Zaten coğrafi olarak incelersek Adalar Denizi, Akdeniz'in, Marmara Denizi ise Adalar Denizi'nin iç körfezi durumundadır.
Gazi Mustafa Kemal Paşa, bu emri okuduğu askeri okullarda öğrendiği gibi, "Akdeniz" diyerek vermiş, ancak bunu söylerken bugünkü Akdeniz diye bildiğimiz sahilleri kastetmemişti.
Başkomutan Yunanlılar'ın Akdeniz’in bu kısmını bilinçli olarak, ''Ege Denizi'' olarak isimlendirdiklerini bilmekteydi.
Çünkü Ege, Yunan Mitolojisi'nde bir Yunan Kralı'nın adıdır. Aegeus ya da Egee olarak bilinen bu kral kendini Adalar Denizi'ne atarak intihar eder.
Bundan sebep Adalar Denizi, Yunanlılarca "Aegeus Pelagos" yani "Aegean Sea", "Ege Denizi" olarak anılmaya başlanır.
Başkomutan'a göre ise bölgedeki Yunan egemenliğini ve haklarını belirtmek amacıyla ısrarla Ege Denizi deyimini kullanmaya başlamışlardır. Ancak Gazi, özellikle bu adı kabul etmediğini belirtmek maksadıyla, ordularının hedefini Akdeniz olarak belirler.
Günümüzde önemini daha iyi anladığımız bu komut bildiğiniz üzere, Türk ordusunun yıldırım hızıyla ilerlemesine, yaklaşık 350-400 km olan Afyon İzmir hattını 9 gün gibi çok kısa bir sürede aşmasına neden olur.
9 Eylül 1922'de, İzmir'in 3 yıl 3 ay 24 gün süren işgaline son vererek, dağlarında çiçekler açtırır.
Bugün 1 Eylül 2025
103 yıl önce verilen bu hedefi düşünerek yeni aya ve mevsime merhaba diyelim istedim...
#Atatürk #Akdeniz #İzmir #Ankara #KurtuluşSavaşı #Tarih #Türkiye #103Yıl
