İnsanlara zor gelen şeyler listesi ve kontrol algısının gücü

İnsanlara zor gelen davranışları ele alan evrensel liste, psikolojide “kontrol odağı” kavramı üzerinden neden harekete geçemediğimizi tartışıyor.

Ocak 16, 2026 - 17:43

0 178

İnsanlara zor gelen şeyler listesi ve kontrol algısının gücü

Bu haftaki pazar yazısını hazırlarken “The list of hard things” / “İnsanlara zor gelen şeyler” başlıklı bir listeye rastladım.
Listenin evrensel olması yani meslek veya kültür fark etmeksizin hepimizin benzer yerlerde zorlanması bana ilginç geldi.

Bunlardan bazıları şunlar:

~Bir toplantıda ilk konuşan olmak

~Karar almak

~Kendine zaman ayırmak

~Pozitif kalmak

~Geribildirim istemek

~Planına sadık kalmak

~Kendine dair şüphelerini susturmak

~Çekici bulduğun biriyle konuşmak

~Maaş zammı istemek

~Üretimini görünür kılmak

~Spora gitmek

~Sağlıklı ve ölçülü beslenmek

~“Hayır” diyebilmek

~Yardım istemek

~Hatalı olduğunu kabul etmek

*

Listeye baktığımızda çoğunda ortak bir tema var: İnsanlara zor gelenlerin büyük bir bölümü beceri eksikliğinden değil de, kontrol algısından kaynaklanıyor.

Nitekim, psikolojide buna “locus of control” deniyor. 1954 yılında psikolog Julian Rotter tarafından ortaya konan, hayatındaki olayların nedenini kendine mi, yoksa dış faktörlere mi bağladığınla ilgili bir teori bu.

Kontrolün dışarıda olduğuna inandığında beklemeyi tercih ediyorsun. Oysa, kontrolün sende olduğuna inandığında, sonucu bilmesen bile harekete geçiyorsun. Bununla beraber de hayat kaliten ve öz saygın artıyor.

“Harekete geçme” konusuna ilişkin gizli formülü pazar yazısına sakladım.
Cuma günü motivasyonu olarak şunu akılda tutsak yeterli olur sanırım:

“Korkmakta sakınca yok. Korkuyor olman, çok ama çok cesur bir şey yapmak üzere olduğun anlamına gelir.”

Pazar günü görüşmek üzere.