HMGS Yeniden Tasarlanmalı: Ezber Değil, Hukuki Akıl Ölçülmeli

HMGS’de soruların ezber ağırlıklı olması hukuk camiasında rahatsızlık yarattı. Uzmanlar, sınavın yorum gücünü ve hukukî düşünmeyi öne çıkaracak şekilde yeniden tasarlanmasını öneriyor.

Temmuz 14, 2025 - 20:15

0 998

HMGS Yeniden Tasarlanmalı: Ezber Değil, Hukuki Akıl Ölçülmeli

HMGS’yi Dönüştürmek

Hukuk camiamız bir yol ayrımında. Burada verilecek karar ülkemizin geleceğini etkileyecek önemde: Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) nasıl yapılmalı? Bir yola girdik ve bu yolu mükemmelleştirmemiz gerekiyor.

İkinci HMGS sınavının sorularını gördüm. Ezber soruları üzücü, bunlar olmamalı. Bu tür sorulardan örnekler:
Anayasa h.: “Genel seçimlere 16 ay kala bir ilin TBMM’de kalan son üyesi vefat eder. 1982 Anayasasına göre milletvekilinin vefatı üzerine kural olarak üyelikten boşalmayı takip eden kaç günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılmalıdır?” “Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’a göre kanunların esas yönünden anayasaya aykırılığı iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak kural olarak kaç gün sonra düşer?”
İdare h.: “6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'na göre Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılacak başvurular ile ilgili asagidaki ifadelerden hangisi dogrudur? (seçeneklerde başvuru koşulları sayılıyor)”
Medeni h.: “4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre bir konfederasyon kural olarak en az kaç federasyonun amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmeleri suretiyle kurulur?
Ticaret h.: “6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre belirsiz süre için yapılmış acentelik sözleşmelerinde fesih için ihbarda bulunma süresi kural olarak kaç aydır?”
İş h. “4857 sayil is Kanunu'na göre yukarıdaki şekle uygun olarak yapılan çalışma koşullarındaki değişiklik bildirimi, işçi tarafından kural olarak kaç iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmezse değişiklikler işçiyi bağlamaz?”

Bu tür soruları hiç sormayalım. İstenen şey ezber, ölçülense hafıza. Hukuk öğrencilerine, mezunlarına yanlış sinyal veriliyor. Biz, öğrencilerimize, ilgili hukuk kuralının tam olarak akıllarında olduğunu düşünseler bile mevzuata bakmadan harekete geçmemeyi öğretiyoruz. Kural yanlış hatırlanabilir, değişmiş olabilir. Onların değerli beyin hücrelerini, nöron bağlantılarını heba etmenin ve hukuk disiplininin gereklerine ve beklentilerine aykırı bir zihinsel faaliyete yönlendirmenin faydası yok zararı var. Bu soru tipinde onların pozitif hukuk evrenindeki navigasyon yetkinliklerini yani olayla ilgili kurala ulaşmayı başarıp başaramadığını da ölçmüyoruz.

Peki ne yapalım? Sınavı zenginleştirelim:
1.     Sadece ana derslerde (anayasa, idare, ceza, ceza usul, medeni, medeni usul, ticaret, iş hukuku) temel kavramların ve kavram bağlantılarının öğrenilip öğrenilmediğini ölçelim. Mezunları on yedi ders konusu ile boşu boşuna ezmeyelim.
2.     Anayasa hukukunda hukuk devleti kurgusunun temelinin kavrandığını mutlaka anlamaya çalışalım. Sade suya tirit soru sormayalım. Yargı bağımsızlığı ve genel olarak yüksek kaliteli hukuk üretimi özgür ve özgün hukukçu yetiştirebilmemize bağlıdır.
3.     Anayasa, TMK, TBK, TCK, HMK, CMUK, TTK, iş kanunu açık olsun. Olaya çözüm üretirken ilgili kuralı bulup olaya uygulayabilme yetkinliklerini de ölçelim.

Sınavın en az % 20’lik kısmını ise hukukun genel teorisi yetkinliğinin ölçülmesine ayıralım (normlar çatışmasının çözümü, yorum ilkeleri ve yöntemleri, akıl yürütme, takdir yetkisinin kullanımı ve boşluk doldurma). İşte üstün hukukçuları bu dilimdeki başarılarından saptayacağız.
5. Soruları özenle ve ortak akılla hazırlayalım. Her sorunun üzerinde heyetçe düşünelim. İdeal soru içeriğine ve formatına ulaşmaya çalışalım.

Bu HMGS kurgusunun dershaneleri, test kitapları, öğrenme paketleri türedi bile. Bu bir kanserdir. Hukuk camiası olarak yayılmasına asla izin vermeyelim. Hukuk fakültelerimizdeki eğitimin gerçek kalitesini ancak yukarıda açıkladığım gibi bir yol haritasına uyarak ölçebiliriz. Bu konuda en kısa sürede bir HEY toplantısı yapmayı planlıyorum. Umarım hukuk eğitiminde kaliteyi dert edinen akademisyen, avukat, hakim, savcı, noter, bürokrat, mezun herkes katılır. Hele bir de Adalet Bakanlığından, Türkiye Barolar Birliğinden ve Türkiye Adalet Akademisinden temsilci katılırsa harika olur. Şikayet ederek çözüm elde edemeyiz. Geleceğimiz için elimizi taşın altına birlikte koyalım.