Hayatın fakültesi: Ekonomi mahallede başlar
Grafiklerin ötesinde ekonominin insani yüzü mahallede yaşanıyor; bir börekçinin kalp rahatsızlığı ve borç yükü, krizin tablolara sığmayan tarafını gösteriyor.
Editor
Hayatın Fakültesi: Antropolojiden Mahalleye Uzanan Hikâye.. “Bazen En derin bilgiler, en sade yerlerde karşımıza çıkar.” Pazar sabahları insan biraz daha yavaş düşünüyor. Gürültü azalınca hayatın sesi daha net duyuluyor. Haftanın diğer günleri grafiklere, raporlara ve oranlara bakıyoruz. Hepsi önemli, hepsi gerçek.
Ekonomi dergileri büyük resmi anlatır. Borsa grafikleri yön gösterir. Veriler geleceğe dair tahminler sunar. Ama ekonominin bir yüzü de mahallede oturanlarda yaşanır.
Bazen bir esnafın temkinli bakışında, bazen veresiye defterinin kenarında, bazen de “İdare ederiz.” cümlesinin arkasındaki sabırda…
Bu bir karşılaştırma değil; bir hatırlatma.
Çünkü ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. İnsan hikâyeleriyle tamamlanır. Ve bazı gerçekler vardır ki tablolara sığmaz.
İşte o hikâyelerden biri bugün mahallemizin içinden yükseliyor.
Kemal Usta mahallemizde börek yapar. Ama aslında o yalnızca bir börekçi değildir.
Dükkâna her girişimde çocukluğumu hatırlarım. Dedem de börek yapardı. Hamurun kokusu, mermer tezgâha serpilen un, fırından çıkan ilk tepsinin sıcaklığı…
Bazı meslekler yalnızca geçim kapısı değildir; bir kuşağın emeği, sabrı ve onurudur.
Belki bu yüzden Kemal Usta’ya bakarken sadece bir esnaf görmem. Bir kuşağın sessiz direncini görürüm.
Tezgâhın başında hamur açarken köşedeki küçük televizyon hiç kapanmaz. En çok belgesel izler; tarih programlarını, insanlığın yolculuğunu dikkatle takip eder. O küçük dükkân bazen bir üniversite amfisi kadar öğreticidir.
Geçen gün ekranda bir antropolog konuşuyordu. Oğluma, “Antropolog hangi bilim dalıyla ilgilenir?” diye sordum.
Kemal Usta başını kaldırıp, “Irk bilimi değil mi o kızım?” dedi.
Belki eksik bir tanımdı. Ama mesele cevap değildi; meraktı. Hayatın ona sunmadığı eğitimi kendi çabasıyla tamamlamaya çalışan bir insanın öğrenme isteğiydi.
Bu sabah dükkânın havası farklıydı.
Taburesinde yorgun oturuyordu. “Kalp damarlarımın yüzde yetmişi tıkalıymış,” dedi.
“Meğer hamur açarken kalbim ‘dur’ diyormuş da ben telaştan duyamamışım.”
Sonra ekledi: “Benim ameliyat masrafım var. Hanımın da ameliyatı gerekiyor. Borçları ödüyorum ama taksit kalktı. Yük ağırlaştı.”
Ne sitem vardı ne suçlama. Sadece hesap yapan bir insanın sessizliği…
* Bazı krizler istatistiklere girmez. Bazı yükler grafiklere yansımaz. Ama bir insanın kalbinde büyür.
Bu Pazar biraz yavaşla. Belki de en doğru analiz, grafikleri kapatıp insanı merkeze koyduğumuzda başlıyordur.
Ve belki de gerçek kriz, yükü ağırlaşan bir kalpte başlar.
İyi pazarlarınız olsun....
