DİLEK
Bir de dilek sözcüğünün kökündeki dil beni düşündürdü. Dilek dilimizle yaptığımız bir şey.
Editor
TÜRKİYE GÜNLÜĞÜ / YAŞAM
Dilemek zor zanaat. Alaadin ve Sihirli Lambası’nı ilk okuduğumda cinin “dile benden ne dilersen” sözünün bende bir kaygı hissi uyandırdığını hatırlıyorum. Yıllar içinde bu hissimi anlamlandırdım. Dilerken dilediğim şeyi kendim elde etmekten veya olmasını sağlamaktan aciz olduğumu kabulleniyordum aslında. Dilemek o anda içinde bulunduğum durumla, sahip olduklarımla denge halinde olmadığımı, eklenmesi, tamamlanması gereken bir şeyler olduğunu da ifade ediyordu.
Türkçemizde dilek kipleri diye adlandırılan fiil hallerinin aynı zamanda tasarlama kipleri diye anılıyor olması da zihnimde farklı çağrışımlara yol açtı: İstekten dilek-şarta gereklilikten emir kipine uzanan bir yelpaze var; gelesin, gelsen, gelmelisin, gel…Sonra fark ettim ki emir kipi dışındakileri kendim için de kullanabiliyorum; yapayım, yapsam, yapmalıyım, ?.. Demek ki kişi kendi için de dilekte bulunabiliyor ancak kendine emir veremiyor.
Bir de dilek sözcüğünün kökündeki dil beni düşündürdü. Dilek dilimizle yaptığımız bir şey. Dil olmasa dilek dileyebilir miyiz? “Tasarlama” kipi tanımıyla dil eşsesliliğini birleştirdiğimde dilek dilemenin de öğrenilmesi gereken uygar bir fiil olduğu sonucuna vardım. Uygarlaşma yolculuğumuzda ağaca çaput bağlamaktan putlara yakarmaya, mum yakmaktan elleri göğe doğru açmaya uzanan geniş bir yöntem yelpazesinde dileyegelmişiz.
Aslında yaşamımızı kendimizden ve diğerlerinden dilediklerimiz
şekillendiriyor. Zihnimizle dile geliyoruz, tasarlayarak kendimizi inşa ediyoruz.
Peki ne diliyoruz? İşte orası bizi biz yapıyor. Anlık dürtülerden kozmik kurgulara kadar sonsuz seçenek arasından dilek dileyebiliriz. Dokunduğu her şeyin altın olmasını dileyen de olmuş, siyahların ayrımcılığa uğramadan eşit yurttaşlar olarak yaşamasını dileyen de…
Ben mi? Ben tohumlu dilekleri çok seviyorum. Dileklerimin içinde yaşamın, umudun tohumları olmalı, hayırlara vesile olmalı. Tükenen ve tüketen değil, üreyen ve üreten dilekleri üretmeye çalışıyorum. Dilek üretme çabası zihnimi geliştiriyor. Öyle dilekler tasarlayayım ki dileği dilediklerim de o dileğin parçası olsunlar dileklerimiz birleşsin bütünleşsin istiyorum. Duam dilsiz ve dileksiz kalmamak… Şu şarkı sözleri takılıverdi dilime: “Bütün dünya buna inansa, bir inansa, hayat bayram olsa, insanlar el ele tutuşsa, birlik olsa, uzansak sonsuza…” hashtagtohumludilekler
Prof. Dr. Ayşe Odman Boztosun
