Çölyak Hastalığı Kadınlarda Daha Fazla Görülüyor
Çölyak hastalığı, genetik faktörlere bağlı olarak gelişirken, kadınlarda erkeklere göre iki kat daha fazla görülüyor.
Editor
Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Adnan Kırcı, çölyak hastalığının genetik faktörlere dayalı olarak geliştiğini ve kadınlarda erkeklere göre iki kat daha fazla görüldüğünü belirtti. Çölyak, gluten içeren gıdalara karşı ince bağırsakta gelişen alerjik bir reaksiyon sonucu ortaya çıkıyor.
Çölyak Hastalığının Nedenleri ve Risk Faktörleri
Çölyak hastalığı, buğday, arpa, yulaf ve çavdar gibi tahıllarda bulunan gluten proteini nedeniyle bağırsaklarda hassasiyet oluşmasıyla meydana geliyor. Genetik yatkınlık, hastalığın oluşumunda büyük rol oynuyor. Birinci dereceden akrabalarında çölyak hastalığı bulunan kişilerde riskin yüzde 15 oranında arttığını belirten Uzm. Dr. Adnan Kırcı, “İkizlerde daha sık görülmektedir. Ancak genetik faktörler tek başına hastalığın ortaya çıkması için yeterli değildir. Çevresel etkenler, beslenme alışkanlıkları ve gluten tüketimi de hastalığın gelişimini etkileyen önemli faktörlerdir” dedi.
Gluten Sadece Tahıllarda Değil, İşlenmiş Gıdalarda da Var
Çölyak hastalığına karşı korunmada beslenmenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Dr. Kırcı, glutenin sadece tahıllarda değil, pek çok işlenmiş gıda ürününde de bulunduğunu belirtti. “Hazır gıdalar, soslar, çikolatalar, işlenmiş et ürünleri ve hatta bazı yoğurt çeşitleri bile gluten içerebilir. Bu nedenle çölyak hastalarının gıda etiketlerini dikkatlice incelemesi gerekmektedir” dedi.
Bununla birlikte, çölyak hastaları için güvenli besinler arasında bakliyat, sebzeler, beyaz ve kırmızı et, pirinç, mısır ve patates gibi doğal gıdalar yer alıyor. Makarnaya alternatif olarak pirinç pilavının tüketilebileceğini belirten Dr. Kırcı, gluten içermeyen sağlıklı gıdalara yönelmenin önemini vurguladı.
Çölyak Hastalığının Belirtileri ve Tanı Süreci
Türkiye'de çölyak hastalığının görülme sıklığının yaklaşık yüzde 1 olduğunu belirten Dr. Kırcı, “Ancak her tanımlanmış çölyak hastasına karşı, tanı konulmamış 7 gizli hasta bulunmaktadır. Çölyak hastalığı, bebeklikten itibaren her yaş grubunda ortaya çıkabilir” diye konuştu.
Bebek ve çocuklarda çölyak hastalığının başlıca belirtileri şunlardır:
- Karın ağrısı
- İshal
- Kusma
- Kilo alamama
Yetişkinlerde ise belirtiler daha farklı olabilir:
- Şişkinlik ve gaz
- İshal veya bazı hastalarda kabızlık
- Demir ve vitamin eksiklikleri
- Halsizlik ve yorgunluk
- Ağız içi aftlar
- Erken yaşta kemik erimesi
- Karaciğer fonksiyon testlerinde bozukluk
Tanı koymak için öncelikle hastanın klinik şikayetleri ve kan testleri değerlendirilir. Eğer kan testlerinde şüpheli bir durum tespit edilirse, endoskopik inceleme yapılarak ince bağırsaktan biyopsi alınması gerekir.
Akdeniz Tipi Beslenme ile Çölyak Hastalığını Önlemek Mümkün
Çölyak hastalığının tek tedavi yönteminin ömür boyu glutensiz beslenme olduğunu belirten Dr. Kırcı, Akdeniz tipi beslenmenin çölyak hastaları için ideal olduğunu söyledi. “Taze sebzeler, meyveler, zeytinyağı, balık ve doğal besinler tüketmek, hem bağırsak sağlığını destekler hem de çölyak hastalığının belirtilerini hafifletir” dedi.
Çölyak Şüphesi Olanlar Ne Yapmalı?
Dr. Kırcı, çölyak hastalığının farklı türlerinin de olduğunu belirterek şu bilgileri paylaştı:
- Latent Çölyak: Genetik yatkınlık olmasına rağmen klinik belirtilerin görülmediği tiptir.
- Sessiz Çölyak: Kan testlerinde pozitif sonuç alınmasına rağmen hastanın herhangi bir şikayeti olmayabilir.
- Atipik Çölyak: Zaman içinde belirtilerin ortaya çıkabileceği ve hastalığın ilerleyebileceği bir türdür.
Çölyak hastalığına bağlı olarak vitamin eksikliği yaşayan hastalara D vitamini, B12, demir, çinko, magnezyum ve kalsiyum takviyeleri verilebileceğini belirten Dr. Kırcı, ayrıca düzenli egzersizin de bağırsak sağlığı açısından faydalı olduğunu ifade etti.
Bağırsak sorunları yaşayan ve çölyak şüphesi bulunan kişilerin vakit kaybetmeden bir gastroenteroloji uzmanına başvurması gerektiğini vurgulayan Dr. Kırcı, erken tanının yaşam kalitesini önemli ölçüde artıracağını söyledi.
