Antalya'da Bir Kadın Hayırseverin Antik Mezarı Bulundu
Antalya’daki Sillyon Antik Kenti’nde, Roma döneminin en cömert kadın bağışçılarından Menodora’nın mezarı bulundu. Bulgu, kadınların antik dönemde kamusal alandaki rollerine ışık tutuyor.
Editor
Keşif, Pamukkale Üniversitesi’nden Doç. Dr. Murat Taşkıran başkanlığındaki yaklaşık 50 kişilik ekibin, kentin ana caddesi üzerindeki elit mezar gruplarında yürüttüğü çalışmalar sırasında yapıldı. Menodora’ya ait bilgileri içeren 26 satırlık yazıt da temizlenip okunarak uygun yerine yeniden dikildi.
Neden Önemli?
Bulgu, kadın euergetizmi (kamusal yarar için bağışçılık) olgusunu, doğrudan mezar bağlamıyla bir araya getiriyor. Böylece Perge’nin ünlü hayırseveri Plancia Magna gibi figürlerle karşılaştırmalı okuma yapmayı mümkün kılıyor. Ana cadenin yaklaşık 1 km’lik kesiminin açığa çıkarılmasıyla, bu cadde kenarına özel biçimde konumlanmış anıt mezar, kamusal alan–anıtsal gömüt ilişkisini Sillyon özelinde görünür kılıyor.
Menodora Kimdi?
Epigrafik veriler, Menodora’yı MS 2.–3. yüzyıllarda Sillyon’da:
-
Seçkin bir aileye mensup,
-
Çeşitli kamusal görevler üstlenmiş,
-
Kent yararına çok büyük bağışlar yapmış
bir hayırsever olarak tanımlıyor.
Hem kendisi hem de oğlu Megakles adına çıkarılmış birden çok onur yazıtı biliniyor. İkincil literatürde Menodora’nın kent kurumlarına (konsey, gerousia vb.) yaptığı tahsislerin toplamının yüz binlerce denarius düzeyinde olabileceği belirtiliyor.
Taşkıran, “Menodora, antik Akdeniz’in en zengin ve en cömert kadınlarından biri olarak görünür oluyor” diyor.
Babası Megakles’i, ardından eşi Apollonios’u ve kısa süre sonra oğlunu kaybeden Menodora, “aile servetini Sillyon için seferber eden” bir aktöre dönüşmüştü. Kaynaklar, meclis başkanlığına benzer bir görev, gymnasion yöneticiliği ve çocuklar için vakıf kurduğunu bildiriyor.
Mezara Nasıl Ulaşıldı?
Son dönem çalışmalarında, Sillyon’un akropole tırmanan ana caddesi boyunca farklı dönemlere ait mimari ve kullanım izleri eşzamanlı olarak belgelendi: altyapı, dükkân cepheleri, mekân dizileri ve bunların Roma–Bizans–Beylikler–Osmanlı evrelerinde yeniden kullanımları. Bu hat üzerinde, özel konumlanışıyla ayrışan bir elit mezar tespit edildi.
Yakınında, daha önce bulunan ve Menodora’nın imar–hayır faaliyetlerini özetleyen yazıt, temizlenip yeniden yerine yerleştirildi. Ekip, alanda hem konservasyon–peyzaj hem de ziyaretçi yönlendirme düzenlemeleriyle, antik dönemdeki elit mezar mimarisini anlaşılır kılmayı hedefliyor.
