7-13 NİSAN SAĞLIK HAFTASINDA KADIN SAĞLIĞINA DİKKAT!
Kadın sağlığına dikkat! Jinekolojik kanserlerde erken teşhis hayat kurtarıyor. Rutin muayene, HPV aşısı ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile risk azaltılabilir.
Editor
TÜRKİYE GÜNLÜĞÜ / SAĞLIK
7-13 Nisan Sağlık Haftası kapsamında uzmanlar kadın sağlığını tehdit eden en büyük risklerden biri olan jinekolojik kanserlere dikkat çekti. Rahim, rahim ağzı ve yumurtalık kanserleri çoğu zaman belirti vermeden ilerleyerek yaşamı tehdit ediyor. Ancak düzenli taramalar ve erken teşhis ile bu hastalıkların önüne geçmek mümkün.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Mehmet Bekir Şen, jinekolojik kanserlerin özellikle belirti vermeden ilerleyen türlerinin tehlikeli olduğuna dikkat çekerek “Kadın hastalıklarında en büyük tehdit sessiz ilerleyen kanserlerdir. Şikâyeti olmayan kadınların dahi yılda bir kez jinekolojik muayeneye gitmesi hayati önem taşır” dedi.
Jinekolojik Kanserler Türkiye’de Kadın Sağlığını Tehdit Ediyor
Türkiye’de rahim kanseri, jinekolojik kanserler arasında en sık görülen tür olarak öne çıkıyor. 2020 GLOBOCAN verilerine göre, rahim kanseri ülkemizde en sık görülen 10 kadın kanseri arasında 6. sırada yer alırken, rahim ağzı kanseri ise 10. sırada bulunuyor. Dünya genelinde yaygın olan rahim ağzı kanseri ise Türkiye’de yürütülen tarama programları sayesinde daha düşük oranlarda görülüyor.
Op. Dr. Mehmet Bekir Şen, “Rahim ağzı kanseri HPV tarama programlarıyla kontrol altında tutulabiliyor. Ancak bu, kontrollerin aksatılabileceği anlamına gelmemeli. HPV taşıyıcılığı olan kadınlar düzenli takip edilmezse, hastalık ölümcül hale gelebilir” uyarısında bulundu.
Yumurtalık kanseri ise hala geç teşhis edildiği için en riskli jinekolojik kanserlerden biri olmaya devam ediyor.
Kadın Kanserlerinin Başlıca Nedenleri
Jinekolojik kanserler farklı nedenlerle ortaya çıkıyor.
• Endometrium (rahim) kanseri: Menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülüyor. Obezite, yüksek östrojen seviyesi, erken adet görme ve geç menopoza girme riski artırıyor.
• Serviks (rahim ağzı) kanseri: HPV virüsü, sigara kullanımı, erken yaşta cinsel ilişki ve zayıf bağışıklık sistemi önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.
• Over (yumurtalık) kanseri: BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları, genetik yatkınlık, ileri yaş ve ailesel kanser öyküsü en önemli risk etkenleri arasında.
Jinekolojik Kanserlerden Korunmak Mümkün
Uzmanlar, jinekolojik kanserlerden korunmanın en etkili yolunun düzenli tarama ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları olduğunu vurguluyor.
• Rutin Jinekolojik Muayene: Cinsel hayata başladıktan sonra her kadının yılda bir kez jinekolojik muayene yaptırması öneriliyor. 21 yaş sonrası PAP smear, 30 yaş sonrası HPV testi ihmal edilmemeli.
• HPV Aşısı: Rahim ağzı kanserlerinin %99’u HPV kaynaklı. Aşı, 9-26 yaş aralığında öneriliyor, 45 yaşına kadar koruyuculuğunu sürdürüyor.
• Sağlıklı Yaşam: İdeal kiloyu korumak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak, özellikle östrojen bağımlı tümörlerin önlenmesinde etkili.
• Zararlı Alışkanlıklardan Kaçınmak: Sigara ve alkol tüketimi, rahim ağzı kanseri başta olmak üzere pek çok kanser türünü tetikleyebiliyor.
Tarama Programları ve Türkiye’deki Uygulamalar
Türkiye’de 30-65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV ve smear testi ücretsiz olarak sunuluyor. Ancak bu programa katılım hâlâ düşük seviyelerde. Op. Dr. Şen, bu durumun farkındalık eksikliğinden kaynaklandığını belirterek, “Kadınların büyük bir kısmı tarama programlarından haberdar değil ya da önemsemiyor. Oysa erken evrede teşhis edilen serviks kanseri %90’ın üzerinde başarıyla tedavi edilebiliyor” dedi.
Gerçek Bir Hayat Hikayesi: Belirti Olmasa da Erken Teşhisle Kurtuldu
Jinekolojik kanserlerin sessiz ilerlemesi nedeniyle bazı vakalarda hayat kurtaran tek unsur rutin kontroller oluyor. Op. Dr. Mehmet Bekir Şen, yaşadığı bir vakayı şu sözlerle anlatıyor:
“34 yaşındaki bir hastam, yalnızca adet düzensizliği nedeniyle muayeneye geldi. Fiziksel muayenede bir bulgu saptanmadı ancak rutin olarak smear testi yaptık. Sonuç rahim ağzı kanseri çıktı. Çok erken evrede yakaladık ve hızlıca tedaviye başladık. Şu an sağlıklı ve hayatına kaldığı yerden devam ediyor. Bu vaka, erken teşhisin önemini bir kez daha gösterdi.”
Kadınlar İçin En Büyük Güç: Erken Teşhis
Op. Dr. Mehmet Bekir Şen, tüm kadınlara şu çağrıyı yaptı: “Şikâyetiniz olmasa bile yılda bir kez jinekolojik kontrol yaptırın. HPV aşısı olun ve sağlıklı yaşamı benimseyin. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır.”
